Uzay Şirketleri

Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar dünya genelinde, uzay sektöründe hemen hemen hiçbir özel şirket olmamasına rağmen günümüzde sayıları bir hayli artmış durumda. Tabi 80’lerde bazı özel girişimler ve denemelerin olmuş olmasını hesaba katmazsanız. Günümüzde, uzaya daha ucuz erişim, gezegenler arası yolculuk ve farklı gezegenlerde yaşam gibi sloganlarla uzay ajanslarının yanı sıra özel şirketler ve iştirakler de ciddi anlamda bu sektörde yer almaya başladılar. Özellikle de 2010’dan sonra. Yakın bir zamanda bu şirketler, uluslararası uzay istasyonuna veya belki de alçak dünya yörüngesinde (LEO) yer alacak olan yeni bir uzay istasyonuna pizza 🍕 veya kebap siparişleri ulaştırmak için fırlatmalar yapmaya başlarlarsa şaşırmayın derim. 🤣 Uzay sektöründeki ajanslar ve özel şirketler hakkında daha fazla bilgi edindikçe bu bölüme ekliyor olacağım. Aşağıda, hangi ülkelere ait oldukları ile birlikte, uzay şirketleri ve uzay ajanslarının birçoğunun listesini bulabilirsiniz. Fırlatma konumu Cape Canaveral olmayanları ayrıca belirttim.

Bu arada, firmaların gerçekleştirdiği fırlatmaları anlık olarak canlı yayında izlemek isterseniz, akıllı telefonlarınız için size “Space Launch Now” isimli Google Play Store uygulamasını tavsiye ederim. Uygulamada, fırlatma haricindeki farklı olaylardan da haberdar olabiliyor ve izleyebiliyorsunuz. Örneğin uluslararası uzay istasyonunda bakım onarım veya yenileme faaliyetlerine yönelik gerçekleşecek olan bir uzay yürüyüşü (space walk), bir uzay aracının istasyondan ayrılışı veya istasyondaki bir uzay aracının bir kenetlenme (bordalama) portundan ötekine aktarılması vs. Tabi fırlatmaların bir çoğu Amerika’daki Cape Canaveral hava üssünden yapıldığı için Türkiye saatiyle sabah 05:00 am – 08:00 am aralığına denk geliyor. Uygulamanın kendisi canlı yayınları uygulamaya ait olan Youtube kanalından yapıyor. Aslında verilen canlı yayınların birçoğu uzay şirketlerinin kendi Youtube yayınları oluyor zaten. Bazen de uygulama bizzat kendi Youtube kanalından yayınlıyor. Yayınların Youtube’da olması nedeniyle, canlı yayını kaçırsanız bile istediğiniz zaman yine izleyebiliyorsunuz çünkü zaten fırlatmalar Youtube’da kayıtlı olarak yer almaya devam ediyor. Sonuç olarak bu uygulama aslen sizin, olayları günlük ve haftalık olarak kolayca takip edebilmenizi ve izleyebilmenizi kolaylaştırıyor. Ayrıca, fırlatmayı yapan firma, fırlatma aracının genel teknik özellikleri ve fırlatılan aracın (uydu, teleskop vs.) bazı özellikleri ve fırlatmanın alçak dünya yörüngesine mi veya jeosenkronize yörüngeye mi olacağı gibi detaylar da uygulamada yer buluyor. Kesinlikle tavsiye ederim.

  • Roketsan – Konumu : Türkiye. Roketsan’ın Türk uzay programı dahilinde2030’a kadar önemli çalışmalar yapması planlanıyor. Buna, kısaltması MUFS olan mikro uydu fırlatma sistemi de dahildir.
  • SpaceX – Konumu : Birleşik Devletler. Elon Musk’ın kurucusu olduğu tekrar kullanılabilir roketler konusunda önemli bir gelişim sağlamış olan SpaceX, çok yakın bir zamanda insanlığı Mars’a ve hatta ötesine taşımayı hedefleyerek bu konuda önemli çalışmalar yürütüyor.
  • ULA – United Launch Alliance – Konumu : Birleşik Devletler. Lockheed Martin ve Boeing’in ortaklığı ile oluşturulmuş bir şirkettir. ULA bir joint venture’dır.
  • Rocket Lab Ltd – Konumu : Birleşik Devletler. Fırlatma konumu : Mahia Yarımadası/Yeni Zelanda. 2006 Yılında Peter Beck tarafından kurulan firma, uzaya daha ucuz ve güvenilir bir şekilde ulaşılabilmesini hedefliyor ve küçük uydular ile küp uydular için fırlatma hizmeti veriyor. Rocket Lab da aynı şekilde tekrar kullanılabilir roketler geliştirmekte ve kullanmaktadır. Verdikleri fırlatma hizmetlerinin sıklığını arttırmak için çalışmalarına devam etmekteler.
  • Aerojet Rocketdyne – Amerikan roket itki sistemleri ve roket motorları üreticisi. 1969’da, Apollo 11 görevi dahilinde aya gidilmesini sağlayan motorları geliştiren ve üreten şirket, 2020 yılında Lockheed Martin tarafından satın alınmıştır.
  • Blue Origin – Konumu : Birleşik Devletler. Fırlatma Konumu : Teksas. Kurucusu Amazon’un CEO’su Jeff Bezos olan Blue Origin çok yakın bir zamanda, dış uzay ile dünya atmosferini ayırdığı kabul edilen Karman hattının biraz üzerine, yörünge altı (yörüngesel olmayan) uçuşlar düzenleyerek uzay turizmi ve araştırmaları için büyük bir adım atmayı hedefliyor. Şirket, şu anda ilk uçuş için başvuranlardan teklif toplamaya devam etmektedir. Blue Origin de aynı şekilde tekrar kullanılabilir booster geliştirmekte ve kullanmaktadır.
  • NPO Energomash – Rus, roket itki sistemleri ve roket motorları üreticisi
  • Arianespace – Konumu : Fransa. Fırlatma konumu : Fransız Guyanası/Güney Amerika. Avrupa Uzay Ajansı ve Rus Soyuz roketleri için fırlatma hizmetleri veren özel şirket.
  • Mitsubishi Heavy Inc. – Konumu : Japonya. Fırlatma konumu : Tanegashima Uzay Merkezi/Japonya. Japon fırlatma sistemleri ve roket motorları üreticisi.
  • TUA (Türk Uzay Ajansı) – Türk Uzay Ajansı 2018’de resmen kurulmuş olup faaliyetlerine başlamıştır.
  • Roskosmos – 90’larda ve 2000’lerde müthiş uzay keşiflerinin yapılmasını sağlamış olan meşhur Soyuz uzay aracını geliştiren ve üreten Rus uzay ajansı, Roskosmos.
  • NASA (National Aeronautics and Space Administration) – Birleşik Devletler Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi
  • ESA (European Space Agency) – Avrupa Uzay Ajansı